Haydut devlet

Haydut devlet, kural tanımayan devlet veya kanunsuz devlet (İngilizce: Rogue state veya Outlaw state), küresel barışı tehdit eden, ne yapacakları önceden tahmin edilemeyen, kitle imha silahlarının yaygınlaşmasına yardım eden, kendi halklarına merhametsizce davranan, komşularını tehdit eden ve katı bir şekilde tarafı oldukları uluslararası antlaşmaları ihlal eden, terörizmi destekleyen, hatta bunu siyasetlerinde bir araç olarak kullandıkları iddia edilen devletler için uluslararası ilişkilerde kullanılan bir terim.[2] Küresel kapitalist sisteme uyum sağlamayı reddeden ve Amerika Birleşik Devletleri’nin hayati çıkarlarını tehdit eden bu devletler; genellikle, politik veya ekonomik ambargolara, hatta askerî müdahalelere maruz kalma potansiyeline sahiptirler.[3]

Bir makale serisidir
Terörizm
  • Tanımlamalar
  • Tarih
  • Eylemler
Amaca göre tipleri
Terör örgütü olarak tanımlanan gruplar
Terörizmle savaş
  • Halen Amerika Birleşik Devletleri tarafından haydut devlet olarak kabul edilen ülkeler:
  1.  İran
  2.  Kuzey Kore
  3.  Suriye
  4.  Venezuela
  • Amerika Birleşik Devletleri tarafından önceden haydut devlet olarak kabul edilen ülkeler:
  1.  Afganistan
  2.  Irak
  3.  Küba
  4.  Libya
  5.  Yugoslavya[1]
  • Türkiye tarafından haydut devlet olarak kabul edilen ülkeler:
  1.  Ermenistan
  2.  İsrail
  3.  Kıbrıs Cumhuriyeti
  4.  Suriye
  5.  Yunanistan

İran, Kuzey Kore, Suriye, ve Venezuela gibi devletler haydut devlet tanımı içerisinde Amerika Birleşik Devletleri tarafından sıkça kullanılmaktadır.[4][5][6] Bunun yanında Ermenistan, İsrail, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Kesimi ve Suriye; Türkiye tarafından belirli zaman aralıklarında haydut devlet olarak tanımlandı.

. . . Haydut devlet . . .

20. yüzyıl‘da ilk kez Nazi Almanyası haydut devlet olarak adlandırıldı.[3] Ayrıca Sovyetler Birliği Amerika Birleşik Devletleri tarafından, Soğuk Savaş döneminin bazı yıllarında Irak, Libya, İran gibi diktatör rejimleri desteklediği iddiasıyla haydut devlet olarak tanımlanmıştır.[3] 1980’li yılların sonundan itibaren “haydut devletler listesi” hazırlayan Amerika Birleşik Devletleri, terimi ilk kez Bill Clinton döneminde kullandı.[7] Fakat yaygın kullanımdaki tanımına bir sonraki başkan George W. Bush doktrini ile ulaşıldı. ABD, Soğuk Savaş’ın başlamasından beri sürdürmekte olduğu “çevreleme” ve “caydırıcılık” stratejilerinden vazgeçtiğini açıklayarak teröristler ve haydut devletlere karşı “önleyici savaş” (preemptive war) doktrinini kabul etti.[7]Küba 1982’den beri haydut devlet tanımı ile anılan ilk ülkelerden birisi oldu. Küba’nın diğer haydut devletlere biyolojik silah üretiminde yardımcı olduğu ve dünya genelinde terör faaliyetlerine destek verdiği tezi bu terimin kullanımında rol oynadı. 1979 İran İslam Devrimi ile ABD ile ters düşen ve sonrasındaki kırk yıl boyunca Amerika Birleşik Devletleri ile iki ayrı düşmana dönüşen İran, 1984 yılından beri listede yer almaktadır.

Filipinler’deki terörist gruplara destek verdiği ve tartışmalı nükleer programında ısrar ettiği iddiasıyla Kuzey Kore de 1988 yılının Ocak ayında “Haydut Devletler Listesi”ne dahil edildi. Aynı yıl Suriye, “Filistin Kurtuluş Örgütü ve Hamas’ı himaye ettiği, Lübnanlı liderlere düzenlenen suikastları organize ettiği ve Irak’a yabancı militanların geçişine izin verdiği gerekçeleri” ile haydut devletler arasındaki yerini aldı. Muammer Kaddafi liderliğindeki Libya’yı, 1988 yılında Frankfurt-Detroit seferini yapan Pan Am Havayollarının 103 sefer sayılı uçuşuna yerleştirilen bombayla düşürülen uçakta 270 kişinin ölmesinden sorumlu tutan Amerika Birleşik Devletleri bu faciadan sonra ülkeyi 2006’ya kadar haydut devlet olarak tanımladı.[8]Saddam Hüseyin yönetimindeki Irak’ın, kimyasal silah programı ve komşusu Kuveyt’i işgal etmesi listeye girmesinin nedenleri arasında gösterildi. Listeye 1993 Ağustos’unda Sudan‘ın dahil edilmesine ise, Hartum yönetiminin Hamas ve İslami Cihad örgütleriyle bağlantıları gerekçe gösterildi.

. . . Haydut devlet . . .

This article is issued from web site Wikipedia. The original article may be a bit shortened or modified. Some links may have been modified. The text is licensed under “Creative Commons – Attribution – Sharealike” [1] and some of the text can also be licensed under the terms of the “GNU Free Documentation License” [2]. Additional terms may apply for the media files. By using this site, you agree to our Legal pages . Web links: [1] [2]

. . . Haydut devlet . . .

Previous post Giải vô địch cờ vua thế giới truyền thống 2004
Next post 1998 NBA All-Star Maçı